Het begint voor een sportpsycholoog bij de spiegel

In het voorjaar van 2021 liep ik als sportpsycholoog stage bij de KNWU. Voor de juniorenselecties heb ik samen met mijn begeleiders een alternatief trainingskamp ontworpen. Het was een beetje passen en meten in de lockdown, maar via een aantal zoomsessies brachten we deze adolescenten toch de kennis bij die ze nodig hebben om te slagen als topsporter. Aan mij de taak om de wetenschappelijke theorieën uit de sportpsychologie in hapklare brokjes te serveren. Er was dan wel een stuk minder mogelijk op het gebied van fysieke trainingen, we mochten namelijk niet bij elkaar komen, het zorgde er wel voor dat de jonge renners meer tijd konden besteden aan het trainen van hun mentale vaardigheden. De grootste winst die ik hen als sportpsycholoog kan laten boeken zit in het leren reflecteren op hun eigen (prestatie)gedrag. Als zij in de spiegel kijken, wat zien ze dan? Zijn zij in staat om te zien waar hun sterke punten liggen en waar ze nog kunnen verbeteren? Op dit vlak lag en licht nog steeds voor mij ook gelijk de grootste uitdaging.

Prefrontale Cortex

De oorzaak van deze uitdaging zit hem niet in de eventuele onwelwillendheid van deze pubers. Nee, het heeft te maken met hoe wij als mens voorgeprogrammeerd zijn. Wanneer je namelijk een hond op elk willekeurig moment zijn brokjes geeft, zal er nooit een vertaalde gedachte in zijn hoofd omgaan als: ‘Hmmm, moet ik dit nou wel doen? Ik heb morgen die hardloopwedstrijd en er zit hier toch net iets te veel varkensvet in. Had mijn baasje niet even de light variant kunnen kopen voor dit belangrijke moment?’ Wij mensen zijn het enige dier dat in staat is onze impulsen te bedwingen en gedrag te plannen om zo onze doelen, ver aan de horizon, te bereiken. Dit is één van de redenen waarom wij als soort ook zo succesvol zijn. We kunnen ons nu inhouden, zodat we daar later de vruchten van plukken.

sportpsycholoog pluk er de vruchten van
Rijpe vruchten, klaar om geplukt te worden

Deze overwegingen vinden plaats in de prefrontale cortex. Dit is het voorste gedeelte van het brein. Van alle functies in onze hersenen, ontwikkelt deze hersenkwab zich als allerlaatste. Het kan zich zelfs blijven ontwikkelen tot het 25e levensjaar. Dit is ook één van de argumenten dat de alcoholgrens van 16+ naar 18+ gegaan is. Als sportpsycholoog zou ik dus zeggen, verhoog dit naar 25+, maar ik ben bang dat dat een burgeroorlog zou ontketenen.

Juist voor jongeren in deze leeftijdscategorie is het dus ontzettend moeilijk om bijvoorbeeld geld te sparen, gezond te leven, óf te leven als topsporter. Hun brein is op dit moment nog in veel mindere mate in staat om deze informatie tot zich te nemen, te verwerken en te begrijpen wat er moet gebeuren om die doelen te bereiken. Daarom heb ik extra veel respect voor degenen die dit al wel kunnen. 

Prestatieprofiel, een goede graadmeter voor een sportpsycholoog

Om die reden probeer ik hen als sportpsycholoog het juiste gereedschap aan te bieden zodat zij gaan inzien wat hun kwaliteiten zijn, waar ze nog aan moeten werken en hoe ze dat kunnen gaan doen. Dit doe ik met behulp van het prestatieprofiel. Hiermee laat ik de jonge wielrenners vaardigheden van topwielrenners opschrijven en die vergelijken met hun eigen niveau. Zij geven zichzelf en het belang van deze kenmerken een cijfer van 1/10 en vervolgens kan er met een simpele formule berekend worden hoeveel ze nog moeten verbeteren. Hier rolt een cijfer uit van 1/100 en hoe hoger dit cijfer, hoe meer er nog moet gebeuren.

Op deze manier worden abstracte begrippen geconcretiseerd. Deze nummers kun je zien als de kiemen van doelen. Aan de hand hiervan kunnen ze aan de slag met het opstellen van doelen op de korte termijn, de middellange termijn en die grote droom aan het einde van de horizon…

Sportpsycholoog wielrennen
Welke 18-jarig toptalent wil dit nou niet?

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *